Papa Françesku, i cili u ngrit nga kushte modeste në Argjentinë për të u bërë papa i parë jezuit dhe latino-amerikan, i cili u përplas ashpër me tradicionalistët në përpjekjen e tij për një Kishë Katolike Romake më gjithëpërfshirëse dhe që foli pa u lodhur për emigrantët, ata të margjinalizuar dhe shëndetin. Ai u nda nga jeta të hënën në Casa Santa Marta të Vatikanit, në moshën 88 vjeçare. Vdekja e papës u njoftua nga Vatikani në një deklaratë në “X”, një ditë pas shfaqjes së Françeskut në karrocën e tij të shërbimit për të bekuar besimtarët në Sheshin Shën Pjetri. Gjatë papatit të tij 12-vjeçar, Françesku trashëgoi një Vatikan të çorganizuar në vitin 2013 pas dorëheqjes befasuese të pasardhësit të tij, Benedikti XVI, një mbajtës i standardeve të konservatorizmit katolik romak.
Françesku e drejtoi vazhdimisht kishën në një drejtim tjetër, duke rikthyer udhëheqjen e saj me një gamë të gjerë peshkopësh që ndanë qasjen e tij pastorale dhe mikpritëse, ndërsa ai synonte ta hapte kishën. Shumë katolikë të zakonshëm miratuan këtë, duke besuar se kisha ishte bërë e mbyllur dhe larg njerëzve të thjeshtë. Françesku shtriu dorën për emigrantët, të varfrit, për viktimat. Ai udhëtoi në vende shpesh të harruara dhe të largëta dhe synoi të përmirësojë marrëdhëniet me një qeveri kineze armiqësore, klerikët muslimanë dhe liderët nga i gjithë bota e krishterë e fragmentuar.
Pas disa hapave të pasuksesshëm në fillim, ai mori hapa të fortë për të adresuar krizën e abuzimit seksual nga kleri që kishte shpërthyer dhe ishte bërë një kërcënim ekzistencial për kishën. Ai miratoi rregulla të reja për të mbajtur përgjegjës udhëheqësit më të lartë fetarë, përfshirë peshkopët, nëse ata kishin kryer abuzim seksual apo e kishin mbuluar atë, megjithëse ai nuk imponoi nivelin e transparencës ose detyrimeve për raportim civil që shumë avokatë kërkonin. Në vitet e tij të fundit, operacionet e zorrëve dhe sëmundjet respiratore që ia shuan frymëmarrjen dhe zërin, Françesku përdorte një bastun dhe më pas një karrocë, duke u dukur si një figurë më e dobësuar. Por ai vazhdoi të udhëtonte gjerësisht, duke u përqendruar në pjesë të shfrytëzuara dhe të shkatërruara nga lufta në Afrikë, ku e kritikoi kolonizatorët e ditëve moderne dhe kërkoi paqe në Sudanin e Jugut.
Ai shkarkoi konservatorët nga zyrat e Vatikanit, kufizoi përdorimin e Mëshehës latine të vjetër që ishte e dashur për tradicionalistët, hapi takime të rëndësishme të peshkopëve për laicët, përfshirë gratë, lejoi priftërinjtë të bekonin çifte të së njëjtës gjini. Sharmi i tij dhe buzëqeshja e lehtë fshehën reputacionin e tij brenda Vatikanit si një administrator të fortë, kundërshtarët e tij thanë se ishte i pamëshirshëm pasi ai solli më shumë transparencë në financat e kishës dhe rishikoi burokracinë e Vatikanit. Baza tradicionale e pushtetit italian të Vatikanit u bë e frustruar nga stili i tij i qëllimshëm i papritur i qeverisjes, që mbështetej në një grup të vogël besnikësh, shumica prej të cilëve ishin jezuitë si vetë ai.
Katolikët konservatorë e akuzuan atë për hollimin e mësimeve të kishës dhe nuk e ndaluan kurrë kundërshtimin ndaj tij. Mosmarrëveshjet që zbeheshin shpesh shpërthenin në mënyrë të dukshme, duke folur për shkizma dhe herezi. Por Françesku gjithashtu zhgënjeu shumë liberalë, të cilët shpresonin se ai do të kishte vendosur politika progresive. Hapur për diskutime të sinqerta, ai dha oksigjen për debate rreth temave që ishin tabu për një kohë të gjatë, përfshirë celibatin e priftërinjve, komunionin për të divorcueshmit dhe të martuarit rishtazi, dhe më shumë role për gratë në kishë. Ndërkohë që ai hapi dyer për të diskutuar këto çështje,
Françesku mori drejtimin e kishës në një moment krize. Në botën industriale, ajo po vuante nga rënia e pjesëmarrjes, skandalet e abuzimit seksual nga kleri që po minonin besimin, kërkesat për një rol më të madh për gratë dhe një mungesë të rëndë priftërinjsh. Dhe në Latino-Amerikë, Azi dhe Afrikë, ku feja po vazhdonte të rritej, Kisha Katolike përballej me konkurrencë gjithnjë e më të madhe nga kishat protestante, evangjelike dhe pentekostale.
Ai shpejt përpiqej të largonte kishën nga çështjet që ndanin, si aborti dhe homoseksualiteti dhe e drejtoi theksin e saj tek problemet globale si ndryshimi i klimës, varfëria dhe emigrimi. Udhëtimi i tij i parë papal jashtë Romës ishte në Lampedusa, një ishull italian i vogël që ishte bërë pika e mbërritjes për mijëra migrantë afrikanë që kalonin Mesdheun. Vizioni i tij, i shprehur në dokumente të rëndësishme si “Laudato Si”, ose “Lavdi qofsh”, lidhte teologjinë katolike me mbrojtjen e mjedisit dhe mbështetjen e atyre që janë në margjinat, ndërkohë që denonconte tepricën e kapitalizmit global në shfrytëzimin e të varfërve.
Ai udhëtoi shpesh në botën arabe, ku kristianët përballeshin me persekutime, për të ndjekur një politikë bashkëpunimi me Islamin, dhe vizitoi shpesh ato që ai i quante “periferitë”, vendet dhe njerëzit që shpesh injoroheshin.
Shënim – Ky shkrim është pronësi intelektuale e “New York Times”. Lexo “KËTU”
